|
ELEKKTRİK TESİSLERİNDE TEMEL TOĞPRAKLAMA UYGULAMA VE HESAP YÖNTEMLERİ Prof. Dr. İsmail KAŞIKÇI
Elektrik tesislerinin planlanması, boyutlandırılması, hesaplanması ve değerlendirilmesi için tasarımcının (elektrik mühendisi ve fen adamı) geniş çapta elektrik temel bilgisinin yanı sıra her projede geçerli olan norm ve standartlara, yönetmeliklere, bilgisayar destekli programlara ihtiyacı vardır. Elektrik tesislerinin sağlıklı kurulması, işletilmesi can ve mal güvenliği açısından çok önemlidir. Bu hükümler dünyada
a) Uluslar arası (örnek: IEC 60 909, IEC 60 364) b) Ulusal (örnek: DIN, VDE, BS: VDE 0100, BS 7671, Topraklamalar Yönetmeliği) c) Avrupa (örnek: CENELEC/EN, EN 60 439-1) Standartları olarak karşımıza çıkmaktadır. Belirtilen normlar AG elektrik tesislerinde uyulması zorunlu olan minumum kurallardır. IEC 60 364 Binalarda Elektrik Tesisleri, Türkiye’de Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği olarak tercüme edilmiş taslak olarak yayımlanmıştır.
Bu yazıda IEC 60 364 Bölüm 5, Kısım 54’de belirtilen topraklama, koruma iletkeni ve potansiyel dengeleme iletkeni kısaca anlatılacaktır.
Kısım 54 “Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği madde 9’da çok geniş şekilde anlatılmıştır. İlk önce şu soruyu cevaplayalım. Tesis ve cihazlar niçin topraklanır?
1. Herhangi bir hata anında (teknik hatalar, aşırı akımlar, yalıtımın bozulması, delinme ve bozulmalar vs) ortaya çıkan tehlike akımların toprağa aktarılması 2. İnsan ve hayvanların can güvenliğinin sağlanması amacıyla topraklama yapılır.
1. İkinci soru: Elektrik tesislerinde hangi topraklayıcı çeşitleri kullanılır? Topraklayıcı olarak aşağıdaki malzemeler kullanılabilir.
1) Temel topraklayıcı (kullanılması zorunludur. 2) Gözlü topraklayıcı 3) Şerit topraklayıcı 4) Halka topraklayıcı 5) Derin topraklayıcı 6) Yıldız topraklayıcı 7) Ağ topraklayıcı 8) Levha topraklayıcı
Temel Topraklamanın Uygulanması
Temel topraklama yeni yapılan tüm binalarda tesis edilmek zorundadır. Binanın temel yapısına uygun olarak topraklama şeridi çekilir.
Binalarda özellikle üç mimari temel 1. Çelik donatımı (hasırı) olmayan temel topraklama 2. Çelik donatımlı (hasırlı) temel topraklama 3. Beyaz ve siyah tekne metodu ile temel topraklama
İle uygulanmaktadır. Temel topraklama her üç durumda özel olarak tesis edilir.
1. Çelik donatımı (hasırı) olmayan temel topraklama
Binanın temeline beton atılmadan önce en fazla 2 m. Aralıklarla 30 cm uzunluğunda kazık vasıtasıyla zemine tutturulur. Kazığın üzerine dikey olarak 30×3,5 mm çelik şerit veya minimum 10 mm dolgu çubuk yerleştirilir. Burada kazık ile topraklayıcının çok iyi temas etmesi gerekmektedir. Ana panonun tesis edileceği yerde en fazla 2m uzunluğunda aynı ölçülerde potansiyel dengeleme barına bağlantı filizi şerit bırakılır.
20×20 m’den fazla olan binalarda yatay bağlantılar yapılır. Temel topraklayıcının en az 5 cm beton içinde kalmasına dikkat edilmelidir. Temel topraklayıcı, mesafe kazıkları ve duvar içinde bağlantı filizlerinin şeması şekil 1 ve 2’de gösterilmiştir. sonraki sayfa
|
|
|